Zmiana czasu na świecie. Coraz mniej państw przestawia zegarki
Sezonowa zmiana czasu jeszcze kilkadziesiąt lat temu była powszechna. Dziś stosuje ją tylko około jedna trzecia państw świata – wynika z analizy Pew Research Center przywoływanej przez BBC. W wielu krajach zrezygnowano z przesuwania wskazówek albo nigdy nie wprowadzono takiego rozwiązania. Stały czas przez cały rok obowiązuje m.in. w Chinach, Indiach, Japonii, Korei Południowej i Arabii Saudyjskiej. Zmiany czasu zasadniczo nie stosuje też większość państw Afryki. Na tym kontynencie długość dnia i nocy w ciągu roku jest zwykle bardziej wyrównana niż w Europie, dlatego ewentualne korzyści z przestawiania zegarów są ograniczone. Również w Europie są państwa, które postawiły na jeden czas. Rosja odeszła od zmian w 2014 roku, Białoruś – w 2011 roku, a Turcja od 2016 roku pozostaje przy czasie letnim przez cały rok. Islandia nie stosuje zmiany czasu od 1968 roku. Z kolei w obu Amerykach sytuacja jest niejednolita. Argentyna, Kolumbia i Peru funkcjonują w stałym czasie, a Meksyk mocno ograniczył zmianę czasu, zachowując ją głównie w wybranych miejscowościach przy granicy z USA. Brazylia całkowicie zniosła ją w 2019 roku. W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie zegarki nadal przestawia się w wielu regionach, ale nie wszędzie.
Jakie są argumenty za i przeciw zmianie czasu?
Argumenty za rezygnacją ze zmiany czasu
- Zdrowie przede wszystkim
Specjaliści zwracają uwagę, że przestawianie zegarków może niekorzystnie odbijać się na zdrowiu. Europejskie Towarzystwo Badań nad Snem (ESRS) wskazuje, że zmiana czasu zaburza rytm dobowy i sen, a także może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem zawałów oraz udarów. Szczególnie trudne jest dostosowanie się do nowego rytmu dla seniorów. - Koszty dla gospodarki i transportu
Dwukrotna w ciągu roku zmiana czasu oznacza dodatkową pracę i wydatki dla firm, zwłaszcza w branży transportowej, logistycznej i produkcyjnej. Konieczne jest m.in. korygowanie grafików oraz rozkładów. Z raportu Komisji Europejskiej z 2018 roku wynika, że oszczędności energii są niewielkie i nie równoważą kosztów organizacyjnych. - Bezpieczeństwo ruchu drogowego
Badania Uniwersytetu Kolorado sugerują, że bezpośrednio po zmianie czasu liczba wypadków może wzrosnąć nawet o 6 proc. Ma to być związane przede wszystkim ze zmęczeniem kierowców i osłabieniem koncentracji po nagłym zakłóceniu codziennego rytmu.
Argumenty przeciw zniesieniu zmiany czasu
- Dłuższy dostęp do światła po południu
Zwolennicy obecnego systemu podkreślają, że czas letni pozwala dłużej korzystać z jasnych godzin wieczornych. Sprzyja to aktywności fizycznej, wypoczynkowi, turystyce i spędzaniu czasu poza domem, co może mieć pozytywny wpływ na samopoczucie. - Wsparcie dla handlu i usług
Więcej światła po pracy może zachęcać ludzi do odwiedzania restauracji, kawiarni i sklepów. To z kolei sprzyja branży usługowej oraz handlowej. Brytyjski Instytut Badań nad Handlem Detalicznym (BRC) wskazywał, że przejście na czas letni może podnosić obroty handlu o kilka procent. - Spór o wybór stałego czasu
Kluczową przeszkodą pozostaje brak porozumienia, który czas miałby obowiązywać przez cały rok. Kraje północnej Europy częściej opowiadają się za czasem zimowym, zapewniającym więcej światła rano. Państwa południowe preferują natomiast czas letni, dzięki któremu wieczory są dłuższe. Różnice stanowisk utrudniają podjęcie wspólnej decyzji.
Czytaj: ZUS ostrzega przedsiębiorców. Termin mija 31 grudnia
Co dalej ze zmianą czasu w Polsce?
W Polsce zmiana czasu obowiązuje nieprzerwanie od 1977 roku. Czas letni zaczyna się w ostatnią niedzielę marca, a czas zimowy wraca w ostatnią niedzielę października. W 2026 roku przejście na czas zimowy nastąpi w nocy z soboty 24 października na niedzielę 25 października: o godzinie 3:00 zegary zostaną cofnięte na 2:00. Dyskusja o zakończeniu zmian czasu trwa w Unii Europejskiej od lat. Komisja Europejska przedstawiła w 2018 roku propozycję odejścia od sezonowego przestawiania zegarów, lecz państwa członkowskie nie uzgodniły wspólnego rozwiązania. Problemem pozostaje m.in. wybór czasu, który miałby obowiązywać stale: letniego czy standardowego. Dopóki nie ma porozumienia, Polska – podobnie jak większość krajów UE – pozostaje przy obecnym systemie.
Źródła: interia.pl, bbc.com
- Zmiana czasu a podróż pociągiem. Pasażerów czeka nietypowa sytuacja
- Zmiana czasu na zimowy = wyższa pensja! Kto dostanie dodatkowe pieniądze w październiku?
- Zmiana czasu 2026. Tej nocy cofniemy zegarki z 3:00 na 2:00
- W 2026 r. przestawimy zegarki po raz ostatni? UE rozważa 10 scenariuszy
- Koniec czasu letniego 2026. Przestawiamy zegarki wcześniej niż w zeszłym roku
