Ciemna triada i „ciemny czynnik” osobowości
Psycholodzy od lat analizują tzw. „ciemną triadę” cech osobowości: psychopatię, narcyzm i makiawelizm. Osoby z wysokim wynikiem w tych obszarach są nastawione na własny zysk, często kosztem innych, i nie mają z tego powodu wyrzutów sumienia. Prof. Ingo Zettler z Uniwersytetu Kopenhaskiego wraz z zespołem poszedł o krok dalej i zdefiniował „ciemny czynnik” osobowości – wspólny rdzeń wszystkich mrocznych cech.
Jak zbadano „ciemny czynnik”?
Kluczowym elementem badań była globalna ankieta, którą wypełniły już około 3 miliony osób. Pytania dotyczyły m.in. chęci odwetu, braku troski o innych czy gotowości do szkodzenia innym dla własnej korzyści. Ostatecznie naukowcy przeanalizowali odpowiedzi 1,8 mln uczestników z 183 krajów i wszystkich 50 stanów USA.
Badacze zestawili uzyskane wyniki z danymi Banku Światowego dotyczącymi tzw. wskaźnika niekorzystnych warunków społecznych (ASC), który obejmuje poziom korupcji, liczbę zabójstw, nierówności i ubóstwo. Okazało się, że im gorsze warunki panują w danym kraju lub stanie, tym wyższe wyniki w zakresie mrocznych cech osobowości – choć korelacja była niewielka, ale statystycznie istotna.
Najciemniejsze i najjaśniejsze miejsca na mapie
W USA najwyższe wyniki „ciemnej osobowości” odnotowano w Nevadzie, Nowym Jorku, Dakocie Południowej i Teksasie. Najniższe – w Vermont, Utah, Maine i Oregonie. Co ciekawe, zarówno stany liberalne, jak i konserwatywne mogą znaleźć się na obu krańcach tego spektrum.
W skali świata najbardziej mroczne osobowości wykazują mieszkańcy krajów takich jak Chiny, Korea Południowa i Mjanma, choć poziom niekorzystnych warunków społecznych jest tam różny. Najjaśniejsze pod tym względem są kraje skandynawskie: Dania, Finlandia i Szwecja.
Wyjątki i niuanse
Nie brakuje też ciekawych wyjątków. Na przykład Zambia, mimo wysokiego wskaźnika ASC, ma stosunkowo niskie wyniki „ciemnego czynnika”. Z kolei Singapur wypada wysoko pod względem cech mrocznych, pomimo niewielkiego poziomu społecznych zagrożeń.
Badania wykazały również, że narcyzm częściej pojawia się u osób wychowanych w lepszych warunkach materialnych, podczas gdy psychopatia wiąże się z trudnym dzieciństwem. Makiawelizm natomiast najczęściej rozwija się w środowiskach uprzywilejowanych, ale niestabilnych.
Zdaniem prof. Zettlera, poprawa warunków życia i większa równość społeczna mogą prowadzić do bardziej altruistycznych i uczciwych postaw. Jednak cechy osobowości kształtują się najczęściej już we wczesnym dzieciństwie, co sprawia, że okno na pozytywne zmiany jest dość wąskie.
Źródło: sciencefocus.com
